شهيد سيد عبد الكريم هاشمى نژاد
268
درسى كه حسين ( ع ) به انسانها آموخت ( فارسي )
راه اول - طبق بعضى از احاديثى كه در تفسير اين آيه موجود است ، مقصود از « هلاكت » ، از دست دادن جان و انتخاب راهى نيست كه به مردن و يا كشته شدن پايان يابد ، بلكه منظور هلاكتى است كه از ترك انفاق مال در راه پيكار با كفار نشأت مىگيرد . شخصيت بزرگ اسلامى ، على بن سيد بن طاوس ، ضمن ارائه پاسخ به كسانى كه گمان مىكنند عمل حسين بن على عليه السّلام وقوع در هلاكت است ( ! ) و با آيهء « وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ » آن را منطبق مىدانند ، مىنويسد : « آنها گمان كردند كه مقصود از هلاكت در اين آيه ، قتل است ؛ در حالى كه چنين نيست » . آنگاه حديثى را در تأييد نظر خود بدين گونه از مردى به نام اسلم نقل مىكند : « ما در جنگ نهاوند يا جنگ ديگرى بود كه شركت داشتيم . مسلمين صفوف خود را منظم ساخته و دشمن هم در برابر ما صفآرايى كرده بود . صفوف دشمن از نظر عرض و طول چنان بود كه من در هيچ جنگى مانند آن را نديده بودم . آنها پشت به ديوار شهر خويش داده بودند . در اين هنگام ، مردى از صف ما به آنها حمله برد ، ولى مسلمانان گفتند اين مرد با دست خود خويشتن را به هلاكت افكند . « ابو ايوب انصارى كه از صحابهء پيغمبر بود در آنجا حضور داشت و خطاب به آنان فرمود : شما اين آيه را دربارهء اين مرد تأويل مىكنيد كه به دشمن حمله كرده و خواستار شهادت شد ؟ در صورتى كه چنين نيست . اين آيه دربارهء ما اهل مدينه نازل گرديد ، زيرا ما به يارى پيغمبر سرگرم بوديم و از اصلاح اموال خود چشم پوشيديم و در نتيجه امور زندگى ما ( نسبت به گذشته ) فاسد شد . از آن پس تصميم گرفتيم از يارى پيغمبر سربرتابيم و به امور مادى و زندگى خود بيشتر بپردازيم . در اينجا بود كه خداوند ارادهء ما را مورد انكار قرار داد و اين آيه را نازل كرد تا ما با ترك يارى پيغمبر ، خود را به هلاكت نيفكنيم و معناى آيه اين است كه اگر از يارى رسول خدا تخلف كنيد و در خانههاى خود بنشينيد ، با دست خود خويشتن را به هلاكت افكنده و غضب خدا را بر خود روا داشتهايد . « پس اين گفتار خداوند رد بر ماست در آنچه گفته بوديم و تصميم داشتيم عملى سازيم و تحريك ماست به سوى جنگ و پيكار با دشمن ، نه آن كه دربارهء مردى نازل گرديده باشد كه خود شجاعانه به دشمن حمله مىكند و ياران خود را هم به جنگ با آنان تشويق مىنمايد و با جهاد كردن در راه خدا آرزوى شهادت دارد تا به نعمتهاى خداوند و رحمت